THAI NGUYEN PROVINCE HEALTH DEPARTMENT

Trong bối cảnh Dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đang được đẩy mạnh truyền thông chính sách, việc nhìn lại thực tiễn công tác bảo đảm ATTP tại địa phương giúp làm rõ hơn những kết quả đã đạt được, những vấn đề còn đặt ra, cũng như ý nghĩa của các định hướng, chính sách mới đối với công tác quản lý ATTP trong thời gian tới.

Một trong những định hướng lớn của Dự án Luật ATTP (sửa đổi) là tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh, bảo đảm tiêu chuẩn chất lượng và tăng cường quản lý rủi ro theo chuỗi giá trị. Tại Thái Nguyên, cách tiếp cận này đã từng bước được hình thành và mang lại những kết quả tích cực. Toàn tỉnh hiện đã xây dựng và duy trì 91 cơ sở được cấp xác nhận chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn. Trong đó, khối sản xuất chè chiếm ưu thế với 51 cơ sở; nhóm nông sản và thực phẩm thiết yếu khác như thịt lợn, gà, mật ong, nấm... có 40 cơ sở.

Trong lĩnh vực sản xuất đạt chuẩn, tỉnh có 451 cơ sở trồng trọt với quy mô diện tích hơn 4.460 ha, cùng 92 cơ sở chăn nuôi và 5 cơ sở nuôi thủy sản được chứng nhận sản xuất an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP còn hiệu lực. Bên cạnh đó, diện tích cây trồng được chứng nhận hữu cơ đạt hơn 151 ha.

Chương trình OCOP cũng tạo nên một hệ sinh thái sản phẩm địa phương phong phú. Thái Nguyên hiện có hơn 300 sản phẩm được chứng nhận đạt chuẩn OCOP, trong đó có 6 sản phẩm đạt hạng 5 sao cấp quốc gia.

Những kết quả trên cho thấy việc kiểm soát ATTP ngay từ khâu sản xuất ban đầu đang ngày càng được chú trọng. Đây cũng là nền tảng quan trọng để địa phương tiếp tục triển khai các phương thức quản lý tiên tiến, từng bước chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc và chất lượng sản phẩm. Việc pháp quy hóa lộ trình áp dụng các hệ thống quản lý tiên tiến như HACCP, ISO 22000... trong Dự án Luật sửa đổi được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực để các hợp tác xã, doanh nghiệp nâng cao giá trị sản phẩm và năng lực cạnh tranh trên thị trường.

Song song với việc xây dựng các mô hình sản xuất, kinh doanh thực phẩm an toàn, công tác thanh tra, kiểm tra, hậu kiểm và xử lý vi phạm tiếp tục được các lực lượng chức năng trên địa bàn tỉnh triển khai thường xuyên.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, lực lượng Quản lý thị trường tỉnh Thái Nguyên đã chủ trì và phối hợp tiến hành kiểm tra đột xuất, hậu kiểm đối với 129 vụ việc liên quan đến an toàn thực phẩm trên địa bàn.

Qua kiểm tra các điều kiện vệ sinh, nhãn mác, nguồn gốc và các quy định có liên quan, cơ quan chức năng đã phát hiện và lập hồ sơ xử lý 85 vụ vi phạm, chiếm gần 66% tổng số vụ kiểm tra. Tổng số tiền xử phạt vi phạm hành chính nộp ngân sách Nhà nước đạt hơn 758 triệu đồng. Đồng thời, cơ quan chức năng buộc tiêu hủy lượng thực phẩm bẩn, không rõ nguồn gốc có tổng trị giá gần 492 triệu đồng, qua đó góp phần ngăn chặn các sản phẩm không bảo đảm an toàn lưu thông trên thị trường.

Đặc biệt, trong đợt cao điểm Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026, các đoàn kiểm tra liên ngành từ cấp tỉnh đến cơ sở đã đồng loạt triển khai kiểm tra. Kết quả ghi nhận thêm 22 cơ sở vi phạm nghiêm trọng bị xử phạt hành chính với số tiền hơn 121 triệu đồng do không tuân thủ quy trình kiểm thực ba bước và điều kiện vệ sinh chế biến. Điển hình, vào tháng 7/2026, lực lượng Công an tỉnh đã ra quyết định xử phạt một hộ kinh doanh sản xuất mì, bánh phở vi phạm tại xã Điềm Thụy với số tiền 71,5 triệu đồng và đình chỉ hoạt động.

Các số liệu trên cho thấy bên cạnh những kết quả tích cực, vi phạm ATTP vẫn còn xảy ra, đặc biệt tại một số cơ sở, hộ kinh doanh nhỏ lẻ và trong việc sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc. Thực tế này đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật, tăng cường hậu kiểm và nâng cao hiệu quả của các chế tài xử lý nhằm bảo đảm tính phòng ngừa, răn đe.

Thực tiễn quản lý ATTP tại địa phương cho thấy một trong những khó khăn đáng chú ý là việc kiểm soát hoạt động sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ và thức ăn đường phố. Các hành vi liên quan đến sử dụng màng bọc, phụ gia kém chất lượng; kinh doanh nông sản chưa qua kiểm dịch; không bảo đảm thực hành vệ sinh tốt... vẫn có thể xảy ra tại các chợ truyền thống và khu vực dân cư. Trong khi đó, số lượng hộ kinh doanh cá thể lớn, phạm vi hoạt động rộng, tạo áp lực không nhỏ đối với công tác kiểm tra, giám sát và hậu kiểm.

Bên cạnh đó, suất ăn tập thể là lĩnh vực cần đặc biệt quan tâm. Các bếp ăn tại trường học bán trú, các cụm và khu công nghiệp quy mô lớn phục vụ số lượng lớn học sinh, người lao động mỗi ngày. Nếu nguyên liệu đầu vào, quá trình chế biến, bảo quản và cung cấp suất ăn không được kiểm soát chặt chẽ, nguy cơ xảy ra ngộ độc thực phẩm tập thể luôn hiện hữu.

Từ thực tiễn này, Dự án Luật ATTP (sửa đổi) bổ sung nhóm chính sách về “Nâng cao hiệu quả quản lý thức ăn đường phố và loại hình cung cấp suất ăn tập thể”, đồng thời tăng cường trách nhiệm của chính quyền địa phương và yêu cầu các cơ sở kinh doanh, kể cả các cơ sở nhỏ lẻ, thực hiện nghiêm các nguyên tắc thực hành vệ sinh tốt theo lộ trình.

Đây là những nội dung có ý nghĩa thiết thực đối với công tác quản lý ATTP tại cơ sở, nơi các hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm diễn ra đa dạng và gắn trực tiếp với đời sống hằng ngày của người dân.

Để các quy định mới khi được ban hành thực sự đi vào cuộc sống, công tác truyền thông cần được triển khai phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh và các chủ thể tham gia chuỗi OCOP, nội dung truyền thông cần tập trung vào hướng dẫn chuẩn hóa quy trình, tăng cường ứng dụng công nghệ trong truy xuất nguồn gốc, nâng cao chất lượng sản phẩm và năng lực cạnh tranh. Đối với hộ kinh doanh nhỏ lẻ, cơ sở cung cấp suất ăn tập thể, cần chú trọng hướng dẫn thực hành vệ sinh hằng ngày và nâng cao nhận thức về trách nhiệm pháp lý trong bảo đảm ATTP.

Đối với người tiêu dùng, bên cạnh việc cung cấp kiến thức về lựa chọn, sử dụng và bảo quản thực phẩm an toàn, cần phát huy vai trò giám sát của cộng đồng, khuyến khích người dân chủ động phản ánh khi phát hiện các cơ sở, sản phẩm có dấu hiệu vi phạm.

Các hình thức truyền thông cũng cần tiếp tục được đa dạng hóa, từ lồng ghép trong sinh hoạt chi bộ, họp tổ dân phố đến xây dựng infographic, video ngắn, podcast trên không gian số, tuyên truyền qua hệ thống phát thanh cơ sở và tổ chức các cuộc tọa đàm, đối thoại trực tiếp với người dân.

Cùng với truyền thông, công tác bảo đảm ATTP cần sự phối hợp thường xuyên, đồng bộ giữa các ngành, các cấp và chính quyền địa phương; gắn công tác quản lý nhà nước với kiểm tra, giám sát, tuyên truyền, hướng dẫn cơ sở sản xuất, kinh doanh và nâng cao nhận thức của cộng đồng.

Những kết quả đã đạt được trong xây dựng chuỗi cung ứng an toàn, phát triển sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ, OCOP và tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm là nền tảng quan trọng để Thái Nguyên tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác bảo đảm ATTP. Đồng thời, những khó khăn từ khu vực kinh doanh nhỏ lẻ, thức ăn đường phố và suất ăn tập thể cũng cho thấy yêu cầu tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý, tăng cường trách nhiệm của các chủ thể và kiểm soát nguy cơ ngay từ nguồn.

Việc sửa đổi Luật An toàn thực phẩm sẽ góp phần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, đồng thời tạo cơ sở nâng cao hiệu quả quản lý, chủ động phòng ngừa và kiểm soát các nguy cơ mất an toàn thực phẩm. Qua đó, phát huy trách nhiệm của các cơ quan quản lý, cơ sở sản xuất, kinh doanh và sự tham gia của người dân, cùng hướng tới mục tiêu bảo đảm an toàn thực phẩm, bảo vệ sức khỏe cộng đồng./.